QUYỀN LỰC HAI TẦNG CỦA IRAN

Mojtaba Khamenei có thật sự nắm quyền, hay chỉ là “biểu tượng” đứng bên cạnh một hệ thống do Islamic Revolutionary Guard Corps (IRGC) kiểm soát?

Mojtaba Khamenei &(IRGC) chỉ là một

Cái chết của Ali Larijani

17/03, Reuter đưa tin Ali Larijani – một trong những nhân vật quyền lực nhất tại Iran bị giết trong một cuộc không kích gần Tehran do Israel tiến hành. Ông cũng là kiến trúc sư của chính sách an ninh quốc gia, cố vấn thân cận của Đại giáo chủ Ali Khamenei, một người mưu lược và thực dụng kiên quyết bảo vệ hệ thống chính quyền thần quyền của Iran.

Ali Larijani là kẻ đã đóng vai trò chủ chốt trong chiến dịch trấn áp đẫm máu nhằm dập tắt các cuộc biểu tình vào tháng 01 và 02, đã giết trên 32,000 hàng ngàn người biểu tình – đã khiến Washington quyết định trừng phạt đối với cá nhân ông ta.

Ông ta cũng là người lên X, tố cáo và đe doạ Tổng Thống Trump với lời kẽ khiêu khích.

Ai đang nắm quyền ở Iran?

Ngay sau khi giáo chủ thần quyền Ali Khamenei chết, Iran điều động cơ chế khẩn cấp: Interim Leadership Council bao gồm 3 ba nhân vật chính:

Tổng thống Masoud Pezeshkian
Chánh án Gholam-Hossein Mohseni-Eje'i
Giáo sĩ Alireza Arafi

Hội đồng này tạm thời nắm toàn bộ quyền lực quốc gia, kể cả quyền quân sự và chiến tranh. Lực lương IRGC đã gây áp lực để đưa Mojtaba Khamenei lên nắm quyền. Ông đã được Assembly of Experts bầu làm Lãnh tụ Tối cao mới sau cái chết của cha mình. Đây là vị trí cao nhất trong toàn bộ hệ thống Iran — kiểm soát quân đội, an ninh, chính trị và chiến lược quốc gia. Nhưng tin cho biết Mojtaba Khamenei đang bị thương nặng không thể điều hành quốc gia.

Quyền thực thật sự do ai nắm giữ?

Quyền lực tại Iran có “hai tầng”, còn gọi là quyền lực song song:

Quyền lực chính danh: Lãnh tụ tối cao (Supreme Leader)

Quyền lực thật sự: IRGC (Vệ binh Cách mạng). Đây mới thật sự là “xương sống quyền lực thật”

Cho dù Mojtaba Khamenei không bị thương thì Quyền lực thực tế KHÔNG chỉ nằm ở trong tay ông ta mà nằm trong tay Islamic Revolutionary Guard Corps (IRGC). Họ nắm tổ chức quân đội tinh nhuệ, tình báo cao cấp, các lực lượng ủy nhiệm trong khu vực và nắm toàn bộ huyết mạch nền kinh tế Iran như dầu khí, xây dựng và tài chính. Trong một đất nước mà một tổ chức nắm toàn bộ kinh tế thì đã khuynh đão cả quốc gia, nhưng IRGC nắm luôn quân đội thì họ mới là kẻ thống trị đất nước toàn diện.

Cái chết của Ali Larijani là tổ thất to lớn cho IRGC vì Ali Larijani là kiến trúc sư, người điều phối an ninh, bộ não chiến lược quân sự, chính trị và ngoại giao của giáo chủ Thần quyền Ali Khamenei. Khi ông bị loại bỏ, tầng quyền lực trung gian bị mất đi và Iran sẽ rơi vào tập trung hơn vào 2 lực lượng chính là lãnh tụ mới (Mojtaba Khamenei), IRGC nắm quyền lực sinh sát trong tay. Khiến cho hệ thống cai trị trong nước không còn “cân bằng nội bộ”, bọn cực đoan trổi dậy mạnh hơn, cứng rắn hơn.

Mới đây nhất, ngày 19/3,Iran đã ra lệnh giết ba lực sĩ vận động viên Iran tại nhà tù trung ương Qom:

Saleh Mohammadi, nhà vô địch đấu vật quốc gia, 19 tuổi, bị chính quyền Khamenei hành quyết.
Hai người biểu tình khác bị xử tử là Mehdi Ghasemi và Saeed Davoudi.

Cho dù Bộ Ngoại giao Mỹ đã nhiều lần cảnh báo chính thức, yêu cầu chính quyền Iran dừng việc xử tử những người như Mohammadi, và lên án “Chế độ Cộng hòa Hồi giáo Iran đang tàn sát thanh niên và hủy hoại tương lai của Iran”.

Tổng thống Donald Trump cũng từng cảnh báo rằng nếu Iran xử tử người biểu tình, họ sẽ phải đối mặt với “đòn tấn công quân sự mang tính hủy diệt”.

Vì sao IRGC chọn Mojtaba Khamenei lên kế vị?

Điểm mạnh lớn nhất của ông ta là từ lâu đã có mối quan hệ sâu rộng với IRGC là người trong “vòng tròn quyền lực gia đình và am hiểu cách vận hành hệ thống từ bên trong. Ông ta là người “lớn lên trong hệ thống quyền lực”

Dù ông ta không phải là người có uy tín Grand Ayatollah và có uy tín tôn giáo như cha hoặc thế hệ trước. Ông ta cũng không có di sản cá nhân lớn nên phải phụ thuộc vào IRGC.

Hiện tại quyền lực nghiêng về IRGC, Mojtaba chỉ còn là “biểu tượng”. Mọi quyết định đặt vào bàn tay sinh sát của IRGC. Iran sẽ là “nhà nước quân sự nằm đưới vỏ bọc thần quyền.”

Phong Thu