ĐẾ QUỐC BA TƯ CỔ ĐẠI: SIÊU CƯỜNG THẾ GIỚI

 PhongThuWriter: Vì sao ngày nay Iran không còn là một đất nước giàu có, hiện đại, văn minh tạo phúc cho người dân Iran và thân thiện với thế giới? Chế độ thần quyền đã phá tan nát sự thịnh vượng, nền văn minh và sự đoàn kết của người dân Iran.
Kết quả là  hiện nay đã bị Hoa Kỳ và Do Thái tấn công. 
Chúng ta cần tìn hiểu về đất nước ba tư cổ đại và huyền bí trong quyển sách dân gian Một Ngàn Lẻ Một Đêm. 
Trước khi đi sâu vào nền văn minh Ba Tư cổ đại đã ảnh hưởng mạnh đến tư tưởng tôn giáo và văn hóa của phương Tây, thậm chí có thể ảnh hưởng đến một số ý tưởng trong Kinh Thánh.
Vì sao nhiều học giả nói như vậy.

• Đế quốc Ba Tư từng là siêu cường lớn nhất thế giới

Khoảng thế kỷ VI trước Công nguyên, Achaemenid Empire trở thành một trong những đế quốc lớn nhất lịch sử. Đế quốc này do Cyrus the Great sáng lập. Lãnh thổ của nó trải dài từ: Iran, Iraq, Thổ Nhĩ Kỳ, Ai Cập đến tận Ấn Độ và Trung Á.
Đây là lần đầu tiên trong lịch sử có một đế quốc đa dân tộc và đa tôn giáo lớn như vậy.

• Cyrus Đại Đế giải phóng người Do Thái

Một sự kiện cực kỳ quan trọng xảy ra năm 539 trước Công nguyên. Cyrus chinh phục Babylon. Trước đó người Do Thái bị lưu đày tại Babylon sau khi vương quốc của họ bị phá hủy. Cyrus đã ra lệnh: cho phép người Do Thái trở về Jerusalem, cho phép họ xây lại Đền Thờ. Hành động này khiến ông được nhắc đến trong Bible như một vị vua được Chúa lựa chọn. Điều rất đặc biệt là Cyrus là người ngoại giáo nhưng vẫn được tôn vinh trong Kinh Thánh. 

• Ba Tư mang tư tưởng tôn giáo mới

Tôn giáo chính của Ba Tư cổ là Zoroastrianism.  Zo ro as tri a ni sum. Tôn giáo này có nhiều ý tưởng khá tiến bộ so với thời cổ đại: 

• cuộc chiến giữa thiện và ác

• khái niệm thiên thần và ác quỷ

• ngày phán xét cuối cùng

• thiên đường và địa ngục

Nhiều học giả cho rằng những ý tưởng này đã ảnh hưởng đến Do Thái giáo sau thời Babylon, và sau đó lan sang Kitô giáo và Hồi giáo.

•  Ba Tư có hệ thống quản trị rất hiện đại

Đế quốc Ba Tư cũng rất tiên tiến trong quản trị. Họ xây dựng hệ thống đường sá khổng lồ,  hệ thống bưu chính. chính quyền địa phương.
Một con đường nổi tiếng là Royal Road, dài hơn 2.500 km. Con đường này cho phép tin tức đi từ một đầu đế quốc đến đầu kia chỉ trong vài ngày.

• Tư tưởng khoan dung tôn giáo

Khác với nhiều đế quốc cổ, Ba Tư không ép buộc dân chúng phải theo một tôn giáo duy nhất.
Chính sách của Cyrus và các vua Ba Tư tôn trọng văn hóa địa phương cho phép các dân tộc giữ tôn giáo của họ. Điều này khiến đế quốc tồn tại ổn định trong nhiều thế kỷ.
Một tài liệu nổi tiếng thể hiện tư tưởng này là Cyrus Cylinder, thường được gọi là bản tuyên ngôn nhân quyền đầu tiên của thế giới.

•  Ảnh hưởng đến triết học và chính trị phương Tây

Người Hy Lạp từng là đối thủ của Ba Tư, nhưng họ cũng học hỏi nhiều điều từ nền văn minh này. Một số học giả cho rằng tư tưởng quản trị đế quốc, khái niệm tôn trọng luật pháp, hệ thống hành chính đều có ảnh hưởng đến các nền văn minh sau này.
Vì sao Ba Tư thường bị lãng quên trong lịch sử phương Tây? Phần lớn lịch sử cổ đại được viết bởi người Hy Lạp, ví dụ nhà sử học: Herodotus
Người Hy Lạp là đối thủ của Ba Tư, nên họ thường mô tả Ba Tư như một đế chế chuyên chế.
Vì vậy trong nhiều thế kỷ, hình ảnh Ba Tư trong lịch sử phương Tây không hoàn toàn công bằng.

•  Câu chuyện Một Ngàn Lẻ Một Đêm 

Có nguồn gốc sâu xa từ văn hóa Ba Tư cổ, nhưng bản thân tác phẩm mà chúng ta biết ngày nay là sự pha trộn của nhiều nền văn hóa khác nhau.

Tác phẩm nổi tiếng này được gọi là One Thousand and One Nights (tiếng Ả Rập: Alf Layla wa Layla).

• Nguồn gốc ban đầu từ Ba Tư cổ đại.

 Một tập truyện Ba Tư cổ có tên: Hezār Afsān nghĩa là: “Ngàn câu chuyện.” xuất hiện khoảng thế kỷ 8–9, khi đế quốc Ba Tư đã chịu ảnh hưởng mạnh của văn hóa Ả Rập sau khi Hồi giáo lan rộng.
Khi các câu chuyện Ba Tư được truyền sang thế giới Ả Rập, các học giả và nhà kể chuyện đã:
thêm nhiều câu chuyện mới thay đổi bối cảnh thêm yếu tố Hồi giáo.
Vì vậy tác phẩm cuối cùng trở thành một kho tàng truyện dân gian khổng lồ của Trung Đông. Nhiều câu chuyện nổi tiếng được thêm vào sau này không có trong bản gốc Ba Tư, mà được thêm vào sau như Aladdin, Ali Baba, Sinbad the Sailor
Nhiều câu chuyện này được các học giả châu Âu ghi lại khi dịch sang tiếng Pháp vào thế kỷ 18.
Toàn bộ tác phẩm xoay quanh câu chuyện về: Scheherazade và vua Shahryar. 
Nhà vua vì bị phản bội nên quyết định mỗi ngày cưới một người vợ rồi giết vào sáng hôm sau.
Scheherazade đã cứu mạng mình bằng cách kể một câu chuyện mỗi đêm nhưng luôn dừng lại ở đoạn hấp dẫn, khiến nhà vua phải để nàng sống thêm một ngày để nghe tiếp.
Cứ như vậy kéo dài 1001 đêm, và cuối cùng nhà vua thay đổi tâm tính.

• Ý nghĩa văn hóa

Một Ngàn Lẻ Một Đêm phản ánh nhiều khía cạnh của thế giới cổ đại:
văn hóa Ba Tư
văn hóa Ả Rập
văn hóa Ấn Độ
thương mại trên Con đường Tơ lụa
Vì vậy tác phẩm này giống như một “bảo tàng văn hóa” của thế giới Trung Đông cổ đại.

Kết luận

Ba Tư cổ đại không chỉ là một đế quốc lớn mà còn là một trong những nền văn minh có ảnh hưởng sâu rộng nhất trong lịch sử nhân loại.
Ảnh hưởng của họ có thể thấy trong:
tôn giáo
chính trị
văn hóa
thương mại
Chính vì vậy nhiều nhà sử học cho rằng Ba Tư là một trong những chiếc cầu nối giữa các nền văn minh Đông và Tây.